U okviru trećeg modula Neformalnog obrazovnog programa studija invalidnosti SADAŠNJOST INVALIDNOSTI upoznali smo se sarazvojem pokreta za prava osoba sa invaliditetom, filozofijom samostalnog života i uslugama u zajednici za osobe sa invaliditetom. Kroz ove teme i kasniju diskusiju sprovele su nas Milena Stojanović i Mimica Živadinović, koje su dugi niz godina aktivne u pokretu za prava osoba sa invaliditetom u okviru Centra za samostalni život osoba sa invaliditetom Srbije.
Kroz istorijski pregled, učesnici su upoznati sa razvojem pokreta za prava osoba sa invaliditetom, od ranih institucionalnih modela u 19. veku, preko rehabilitacionih programa nakon Prvog svetskog rata, pa do organizovanih aktivističkih grupa tokom šezdesetih godina prošlog veka. Poseban akcenat bio je na borbi protiv institucionalizacije i razvoju ideje autonomije osoba sa invaliditetom.
Jedan od najvažnijih segmenata predavanja bio je posvećen nastanku pokreta za samostalni život. Formiranje prvih centara za samostalni život bilo je prekretnica koja je omogućila osobamasa invaliditetom veću kontrolu nad sopstvenim životima. Osim toga, posebna pažnja posvećena je i filozofiji samostalnog života, koja naglašava pravo osobe da donosi sopstvene odluke, preuzima odgovornost i utiče na sopstveni život, bez obzira na fizička ogrančenja. Istaknuto je da invalidnost ne sme biti posmatrana kao lična tragedija, već kao društveni konstrukt koji zahteva uklanjanje prepreka i promenu stavova. Predavačice su objasnile i ključne preduslove za ostvarivanje samostalnog života, uz poseban naglasak na podršku kroz usluge u zajednici.
U završnom delu predavanja, diskutovali smo o usluzi personalne asistencije kao jednoj od ključnih usluga podrške u zajedni. Personalna asistencija omogućava osobama sa invaliditetom da samostalno organizuju svakodnevni život uz podršku asistenta kog sami biraju. Na taj način dodatno se osnažuje njihova nezavisnost i društvena uključenost. Tokom ovog dela predavanja, učesnici su bili posebno aktivni, postavljajući brojna pitanja i iznoseći sopstvena dobra i loša iskustva sa svojim personalnim asistentima.
Ovaj nastavni modul u porgramu SADAŠNJOST INVALIDNOSTI pružio je kvalitetan uvid u pokret za prava osoba sa invaliditetom, filozofiju samostalnog života i postojeće usluge u zajednici i ukazalo na njihov značaj kroz istoriju i danas. Kroz prikaz istorijskih borbi i konkretnih načina podrške, istaknuto je da samostalni život nije privilegija već osnovno ljudsko pravo. Pokret za samostalni život svakako je važan pokretač promena ka inkluzivnijem društvu, u kojem su dostojanstvo i pravo na izbor jednako dostupni svima.
Neformalni obrazovni program studija invalidnosti SADAŠNJOST INVALIDNOSTI je kreirala i realizuje IZ KRUGA VOJVODINA i ostvaruje se besplatno za polaznice i polaznike uz podršku Rekonstrukcije ženskog fonda iz sredstava Švedske međunarodne razvojne agencijei Fondacije Kvina til Kvinai Trag fondacijeiz sredstava OAK fondacijeiz Švajcarske.
Tekst pripremila: Lenka Aralica, master studentkinja na stručnoj praksi u IZ KRUGA VOJVODINA
